Năm 2025: Bối cảnh và tâm thế quản lý trong năm đầu thực thi Nghị quyết số 57-NQ/TW

Những ngày cuối năm luôn mang đến một nhịp lặng cần thiết để mỗi tổ chức, mỗi tập thể cùng soi chiếu lại hành trình đã qua. Đây không chỉ là thời khắc để điểm lại những kết quả đạt được, mà quan trọng hơn là để nhận diện những vấn đề còn tồn tại, những "điểm nghẽn" cần được khơi thông cho giai đoạn tiếp theo. Với những cán bộ làm công tác quản lý khoa học và công nghệ, việc nhìn lại năm 2025 càng mang nhiều suy ngẫm, bởi đây là năm đầu tiên Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị thực sự đi vào đời sống, tạo nên một luồng sinh khí mới nhưng cũng đặt lên vai hệ thống thực thi những trọng trách chưa từng có tiền lệ. Đó là một hành trình vừa dò dẫm vừa bứt phá, nơi mỗi quyết định quản lý đều gắn liền với áp lực phải tự đổi mới chính mình trước khi đổi mới hệ thống.

Nghị quyết 57 không chỉ là một văn bản định hướng, mà thực sự là lời hiệu triệu đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí "trái tim" của chiến lược phát triển đất nước, đòi hỏi một cuộc cách mạng từ tư duy hoạch định đến cách thức tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, từ góc độ quản lý thực tiễn, có thể thấy rằng khoảng cách giữa chủ trương vĩ mô và thực tế triển khai vẫn là một thách thức lớn lao. Thách thức ấy không chỉ nằm ở những mục tiêu tham vọng, mà còn hiện hữu ngay trong những rào cản về cơ chế, sự chưa tương thích của các định mức kinh tế - kỹ thuật và một môi trường làm việc đôi khi còn chưa theo kịp tốc độ của dòng chảy công nghệ thời đại. Sự chuyển mình trong năm qua đã chứng minh rằng, để đưa chính sách thực sự đi vào chiều sâu, cần nhiều hơn những nỗ lực tháo gỡ về mặt hành chính, đó còn là cuộc đấu tranh để thay đổi những nếp nghĩ đã cũ vốn không còn phù hợp với kỷ nguyên số.

Thực thi Nghị quyết 57: Chuyển động chính sách và yêu cầu đối với công tác quản lý

Trong năm 2025, việc triển khai Nghị quyết 57 đã tạo ra những chuyển động đáng ghi nhận, thổi một luồng gió mới vào công tác quản lý khoa học và công nghệ. Tư duy "đặt hàng" nhiệm vụ nghiên cứu gắn chặt với hơi thở của thực tiễn đã trở thành yêu cầu tiên quyết; trong đó, giá trị của sản phẩm đầu ra, hiệu quả ứng dụng và khả năng lan tỏa của kết quả nghiên cứu ngày càng được coi trọng hơn bao giờ hết. Tại một số bộ, ngành và địa phương, cơ chế quản lý đã bắt đầu có những bước chuyển linh hoạt, giảm dần tính hình thức và chuyển dịch trọng tâm sang việc đề cao trách nhiệm của cả cá nhân chủ nhiệm nhiệm vụ lẫn cơ quan quản lý. Những thay đổi này không chỉ là sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật, mà còn là minh chứng cho sự nỗ lực xóa bỏ tư duy "khoa học ngăn kéo" để hướng tới những giá trị thực chất cho xã hội.

Thực tiễn quản lý trong năm qua đã khẳng định một chân lý: khi cơ chế được “mở” đúng mức, những rào cản hành chính được gỡ bỏ, đội ngũ cán bộ khoa học sẽ có đủ không gian để phát huy tối đa năng lực chuyên môn và khát vọng cống hiến. Việc tạo điều kiện để các nhà khoa học chủ động đề xuất ý tưởng và tự chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu hoàn toàn nhất quán với tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 57 - coi con người là chủ thể sáng tạo, là "chìa khóa" quyết định chất lượng và hiệu quả của mọi hoạt động khoa học và công nghệ. Chính sự tin tưởng và trao quyền này đã tạo ra động lực tự thân, biến các nhiệm vụ nghiên cứu thành những hành trình tìm tòi đầy cảm hứng thay vì chỉ là những nghĩa vụ hành chính khô khan.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng những chuyển động này mới chỉ là những bước đi khởi đầu và còn chưa có sự đồng bộ trên diện rộng. Ở không ít nơi, guồng quay quản lý vẫn chưa thể thoát ly hoàn toàn khỏi ảnh hưởng của tư duy cũ, nơi các thủ tục rườm rà và tâm lý ưu tiên sự an toàn vẫn chiếm ưu thế. Việc quá chú trọng vào tính đúng đắn của quy trình thay vì hiệu quả của kết quả đã vô tình làm mòn đi tính sáng tạo và chưa thực sự thể hiện được niềm tin vào năng lực, trách nhiệm của người làm khoa học. Đây chính là bài toán về sự thống nhất giữa ý chí chính trị và hành động thực tiễn mà công tác quản lý cần phải giải quyết triệt để trong giai đoạn tới.

Con người trong hệ thống khoa học và công nghệ: Điểm tựa và hạt nhân của Nghị quyết 57

Từ góc độ quản lý, thực tiễn năm 2025 đã soi rọi một chân lý khách quan: sự thành bại trong thực thi Nghị quyết 57 không nằm ở số lượng nhiệm vụ được phê duyệt hay những chỉ tiêu hành chính trên văn bản, mà nằm chính ở chất lượng và tâm thế của toàn bộ đội ngũ nhân sự trong hệ thống. Tại bất kỳ vị trí công tác nào, dù là người trực tiếp nghiên cứu hay cán bộ điều phối chính sách, mỗi cá nhân đều là một mắt xích không thể tách rời trong chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo. Suy cho cùng, chính con người, với tư duy và hành động cụ thể, mới là thực thể thổi sức sống vào chính sách, biến những định hướng chiến lược thành những chuyển động thực tế trong đời sống kinh tế - xã hội.

Nghị quyết 57 đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với nguồn nhân lực của toàn hệ thống: đó phải là một tập thể không chỉ vững vàng về chuyên môn mà còn phải nhạy bén về tư duy đổi mới, có khả năng liên kết đa ngành và mang trong mình tinh thần trách nhiệm phụng sự cao cả. Tuy nhiên, một thực trạng đang tồn tại là trong môi trường quản lý chưa thực hiện đầy đủ cơ chế tự chủ, công tác tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ đội ngũ vẫn đang vướng phải những nút thắt của các quy định mang tính hành chính cứng nhắc. Khi các tiêu chí về năng lực thực chất và hiệu quả công tác chưa thực sự trở thành thước đo trung tâm, việc khơi thông nguồn lực chất xám và tạo ra động lực bứt phá vẫn còn là một đích đến đầy gian nan.

Qua thực tiễn hoạt động quản lý trong những năm qua, có thể nhận thấy một thực tế đáng suy ngẫm: đó là, ở bất kỳ vị trí nào, không ít cán bộ giàu năng lực và nhiệt huyết vẫn chưa được đặt đúng "điểm rơi" để phát huy sở trường, chưa được trao đủ không gian để tự do kiến tạo giá trị. Sự hạn chế về cơ chế trao quyền và định mức đãi ngộ đã vô tình tạo ra những "rào cản mềm", khiến tâm trí của đội ngũ bị phân tán vào những quy trình thủ tục thay vì tập trung cho những mục tiêu phát triển cốt lõi. Đây không còn là câu chuyện về mặt cá nhân, mà đã trở thành vấn đề mang tính hệ thống, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tốc độ thực hiện Nghị quyết 57 ngay từ cấp cơ sở. Nếu không sớm giải quyết bài toán "trải thảm đỏ" bằng cơ chế thực chất, chúng ta sẽ rất khó để xây dựng được một bộ máy vận hành thực sự năng động và hiệu quả.

Thực tiễn tại Học viện Kỹ thuật mật mã: Quản lý khoa học và công nghệ trong bối cảnh chưa tự chủ

Đối với Học viện Kỹ thuật mật mã, năm 2025 là một cột mốc đặc biệt - đây là giai đoạn giao thoa giữa việc nỗ lực hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57 và là bước chuẩn bị quan trọng cho lộ trình xây dựng cơ chế tự chủ. Dưới góc độ quản lý, đây chính là "phép thử" bộc lộ rõ nét nhất những ưu thế hiện hữu cũng như những giới hạn của hệ thống hành chính hiện tại. Khi cơ chế tự chủ chưa được triển khai một cách toàn diện, công tác quản lý khoa học và công nghệ phải đối mặt với không ít lực cản trong việc chủ động xây dựng các chiến lược dài hạn hay kiến tạo những đột phá mang tính dẫn dắt. Đặc biệt, bài toán thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực đặc thù như mật mã và an toàn thông tin trở nên cấp bách hơn bao giờ hết khi các công cụ quản trị vẫn còn thiếu tính linh hoạt.

Thực tế cho thấy, việc sắp xếp và sử dụng đội ngũ tại Học viện trong một số thời điểm vẫn chưa hoàn toàn dựa trên thước đo về năng lực và hiệu quả công việc thực chất. Điều này vô hình trung tạo ra sự lãng phí nguồn lực trí tuệ - thứ tài sản quý giá nhất của một cơ sở nghiên cứu và đào tạo, đồng thời làm suy giảm động lực bứt phá khi triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm. Những ràng buộc về cơ chế cũ như một chiếc áo đã chật, khó lòng bao hàm được những tư duy đổi mới và khát khao sáng tạo của đội ngũ nhân sự trẻ, nhiệt huyết.

Hội thảo khoa học quốc tế do Học viện Kỹ thuật mật mã tổ chức - diễn đàn trao đổi học thuật và thảo luận các vấn đề về khoa học, công nghệ và quản lý

Từ thực tiễn đó, có thể khẳng định rằng: nếu không sớm có sự thay đổi mang tính cách mạng trong tư duy quản trị con người, việc thực thi Nghị quyết 57 tại Học viện sẽ khó lòng đạt được chiều sâu và tính bền vững như kỳ vọng. Đổi mới không chỉ là đầu tư thêm trang thiết bị hay gia tăng số lượng đề tài, mà trước hết phải là sự thay đổi trong cách nhìn nhận, đánh giá và trao quyền cho mỗi cá nhân trong hệ thống. Chỉ khi nào con người được đặt vào vị trí trung tâm với một cơ chế đủ độ "mở", khi đó các nhiệm vụ khoa học mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy vị thế và thương hiệu của Học viện trong kỷ nguyên số.

Đối sánh với môi trường doanh nghiệp: Một góc nhìn tham chiếu về quản trị hiệu quả

Sự so sánh với môi trường doanh nghiệp khoa học và công nghệ luôn mang lại những bài học kinh nghiệm đầy giá trị, bởi ở đó, sự khác biệt trong triết lý quản lý và sử dụng nhân lực hiện ra một cách rõ nét nhất. Trong khu vực doanh nghiệp, năng lực thực tiễn và kết quả công việc là thước đo duy nhất để khẳng định giá trị của một cán bộ khoa học. Ở đó, cơ hội luôn song hành cùng trách nhiệm, và sự sàng lọc khắt khe của thị trường diễn ra như một quy luật tự nhiên. Chính cơ chế "áp lực tạo kim cương" này đã trở thành động lực, thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo không ngừng nghỉ.

Việc soi chiếu với môi trường doanh nghiệp khoa học và công nghệ ở đây không nhằm đặt hai khu vực lên bàn cân đối lập một cách khiên cưỡng, bởi lẽ mọi sự so sánh đều mang tính tương đối và khó tránh khỏi những khập khiễng nhất định. Khu vực doanh nghiệp có nhiều lợi thế đặc thù mà khu vực nhà nước không dễ có được, như mức độ tự chủ cao trong tổ chức bộ máy và sử dụng nhân lực; sự linh hoạt trong cơ chế tiền lương, thưởng và đãi ngộ; khả năng chấp nhận rủi ro và thử nghiệm; cùng áp lực cạnh tranh trực tiếp từ thị trường buộc các quyết định quản trị phải nhanh, gọn và hiệu quả. Trong khi đó, hoạt động khoa học và công nghệ trong khu vực nhà nước còn phải tuân thủ chặt chẽ các khuôn khổ pháp lý, kỷ luật tài chính và yêu cầu ổn định lâu dài. Chính từ sự khác biệt mang tính cơ chế này, việc đối sánh được đặt ra như một cách tiếp cận tham chiếu, nhằm giúp hệ thống quản lý khoa học và công nghệ trong khu vực nhà nước từng bước tiếp cận các nguyên tắc quản trị hiện đại, qua đó lựa chọn và tiếp thu có chọn lọc những yếu tố phù hợp để nâng cao hiệu quả thực thi Nghị quyết 57, đặc biệt là trong đánh giá con người và cơ chế đãi ngộ.

Kỳ vọng năm 2026: Từ tư duy quản lý đến hành động thực chất

Bước sang năm 2026, từ tâm thế của người làm công tác quản lý, kỳ vọng lớn nhất không chỉ dừng lại ở việc tiếp tục hoàn thiện các tầng nấc văn bản, mà phải là một sự xoay trục thực chất trong cách nhìn nhận và trọng dụng con người. Nghị quyết 57 sẽ chỉ thực sự "chạm" đến hơi thở của đời sống khi mỗi cá nhân trong hệ thống đều cảm nhận được niềm tin từ cơ quan quản lý, được đánh giá công bằng dựa trên những đóng góp thực chất và được trao cơ hội phát triển tương xứng với khát vọng nghề nghiệp.

Trong lộ trình đó, việc tinh gọn bộ máy cần được hiểu đúng nghĩa là một giải pháp mang tính đòn bẩy nhằm làm rõ trách nhiệm cá nhân và nâng cao hiệu suất quản trị, thay vì chỉ là một mục tiêu mang tính số lượng thuần túy. Mục tiêu sau cùng mà chúng ta hướng tới là xây dựng một đội ngũ khoa học và công nghệ thực sự "tinh nhuệ", những con người không chỉ vững về nghiệp vụ, sắc bén về tư duy mà còn đủ bản lĩnh để đối mặt với những thách thức chưa có tiền lệ của thời đại công nghệ số.

Năm 2025 khép lại bằng những chiêm nghiệm sâu sắc từ thực tế quản lý đầy biến động. Những "điểm nghẽn" hay những vấn đề bộc lộ trong năm qua không phải để chúng ta né tránh, mà là căn cứ để nhìn thẳng vào sự thật và quyết tâm thay đổi. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi, là giá trị xuyên suốt của Nghị quyết 57: Đổi mới không bắt đầu từ khẩu hiệu, mà phải bắt đầu từ những hành động cụ thể, quyết liệt, xoay quanh hạt nhân là con người trong hệ thống khoa học và công nghệ./.