Ngày 06/7/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Giang đã ký Quyết định số 125/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035”. Việc ban hành Đề án thể hiện sự chủ động của Việt Nam trong việc ứng phó với những thay đổi mang tính bước ngoặt của công nghệ tính toán lượng tử đối với lĩnh vực an ninh mạng.

Trong nhiều năm qua, các thuật toán mật mã hiện đại như RSA, ECC hay các hệ mật dựa trên bài toán logarit rời rạc đã trở thành nền tảng bảo vệ cho hầu hết hoạt động trên không gian mạng, từ giao dịch tài chính, thương mại điện tử đến các hệ thống điều hành trọng yếu của quốc gia. Tuy nhiên, sự phát triển của máy tính lượng tử đang đặt ra nguy cơ làm suy giảm hoặc vô hiệu hóa các cơ chế bảo mật này trong tương lai không xa.

Nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế nhận định rằng trong khoảng thời gian từ năm 2035 đến năm 2045, năng lực xử lý của máy tính lượng tử có thể đạt ngưỡng đủ để phá vỡ nhiều thuật toán mật mã khóa công khai đang được sử dụng phổ biến hiện nay. Điều này đồng nghĩa với việc các dữ liệu được xem là an toàn ở thời điểm hiện tại có thể trở nên dễ bị khai thác khi công nghệ lượng tử phát triển.

Đáng chú ý, giới chuyên gia an ninh mạng đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ từ chiến lược tấn công “Thu thập trước - Giải mã sau” (Harvest Now, Decrypt Later). Theo đó, các đối tượng tấn công có thể chủ động thu thập và lưu trữ các dữ liệu được mã hóa từ hôm nay để chờ đến khi có đủ năng lực tính toán lượng tử nhằm giải mã trong tương lai. Đây là thách thức đặc biệt nghiêm trọng đối với những thông tin có giá trị bảo mật dài hạn như dữ liệu quốc phòng, ngoại giao, tài chính hoặc thông tin bí mật nhà nước.

Trước bối cảnh đó, việc triển khai nghiên cứu và chuyển đổi sang các giải pháp mật mã kháng lượng tử không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Đề án xác định mật mã kháng lượng tử là công nghệ chiến lược có tính lưỡng dụng, phục vụ đồng thời nhiệm vụ bảo vệ quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội. Đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh, mục tiêu trọng tâm là làm chủ công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ, giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

Trong lĩnh vực dân sự và phát triển kinh tế số, việc triển khai các giải pháp mật mã hậu lượng tử theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ góp phần duy trì niềm tin số, bảo đảm tính liên thông của các hệ thống và hỗ trợ quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Theo Đề án, Việt Nam hướng tới làm chủ các công nghệ cốt lõi của mật mã an toàn lượng tử, bao gồm mật mã hậu lượng tử (PQC) và phân phối khóa lượng tử. Đồng thời, hạ tầng mật mã quốc gia sẽ được nâng cấp đồng bộ nhằm bảo đảm khả năng bảo vệ thông tin bí mật nhà nước trước các nguy cơ tấn công bằng máy tính lượng tử trong tương lai.

Đối với khu vực kinh tế - xã hội, Đề án hướng tới xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật và hành lang pháp lý nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi an toàn cho các hạ tầng số và hệ thống thông tin quan trọng. Song song với đó là việc phát triển hệ sinh thái sản phẩm mật mã “Make in Vietnam”, đầu tư năng lực thử nghiệm, đánh giá và kiểm định sản phẩm, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đối với sản phẩm, dịch vụ mật mã dân sự nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số và bảo đảm an toàn thông tin trong kỷ nguyên lượng tử.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án đặt ra nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện cơ chế, chính sách và lộ trình chuyển đổi đối với các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia; đồng thời bổ sung các yêu cầu về khả năng nâng cấp và thích ứng với tiêu chuẩn PQC trong các dự án đầu tư công và hoạt động mua sắm công nghệ thông tin sử dụng ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ tăng cường đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, từng bước làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ từ thiết kế thuật toán, phát triển phần mềm, chế tạo thiết bị đến kiểm thử và đánh giá an toàn của các giải pháp mật mã kháng lượng tử.

Một số hướng nghiên cứu trọng điểm được xác định bao gồm các lĩnh vực nền tảng như toán học, vật lý lượng tử, thuật toán PQC, phân phối khóa lượng tử, sinh số ngẫu nhiên lượng tử (QRNG), bằng chứng không tiết lộ tri thức (ZKP), mật mã hạng nhẹ cho các thiết bị IoT và các thiết bị nhúng, cùng với việc phát triển các dòng chip bảo mật kháng lượng tử và thiết bị phần cứng chuyên dụng phục vụ các hệ thống thông tin quan trọng.

Đề án cũng đặc biệt chú trọng đến nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực mật mã và công nghệ lượng tử thông qua việc xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư phòng thí nghiệm chuyên sâu, mở rộng hợp tác quốc tế và triển khai các chương trình đào tạo chuyên biệt nhằm hình thành đội ngũ chuyên gia có trình độ ngang tầm khu vực và thế giới.

Theo lộ trình đặt ra, đến năm 2035, Việt Nam phấn đấu hình thành năng lực làm chủ các công nghệ mật mã an toàn lượng tử, xây dựng hệ sinh thái bảo mật kháng lượng tử đồng bộ, đáp ứng yêu cầu bảo vệ các hạ tầng số trọng yếu cũng như phục vụ quá trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Việc phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035” không chỉ là bước chuẩn bị cho những thay đổi công nghệ trong tương lai mà còn thể hiện tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc chủ động bảo vệ không gian số quốc gia, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và củng cố vị thế trong kỷ nguyên lượng tử đang dần hình thành trên phạm vi toàn cầu.