Phát triển AI chủ quyền, có trách nhiệm và Blockchain có kiểm soát trong bảo vệ chủ quyền số quốc gia

08:02 | 18/02/2026
Thiếu tướng , TS. Nguyễn Ngọc Cương (Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia/Bộ Công an)

[ATTT số 6 (088) 2025] - Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu đề cao yêu cầu về chủ quyền số với mục tiêu kép vừa phải làm chủ công nghệ lõi đồng thời cũng phải đảm bảo an toàn thông tin, an ninh mạng, Việt Nam đứng trước cơ hội lịch sử: Xây dựng nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) có chủ quyền, Blockchain có kiểm soát và mang bản sắc riêng, nơi đổi mới sáng tạo song hành với trách nhiệm đạo đức ngay từ gốc. Khi dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược và AI cùng với Blockchain đang thâm nhập mọi ngành trọng yếu, bài toán bảo vệ chủ quyền số không chỉ dừng ở kiểm soát phần cứng hay dòng code, mà phải bắt đầu từ tư duy "AI có trách nhiệm từ thiết kế" (Responsible AI by design) - tích hợp sâu nguyên tắc minh bạch, công bằng và trách nhiệm giải trình vào từng giai đoạn phát triển, cùng với đó là ứng dụng công nghệ Blockchain một cách có kiểm soát bởi con người.    

AI CÓ CHỦ QUYỀN “AI có chủ quyền” (Sovereign AI) là khả năng của một quốc gia trong việc tự mình xây dựng và sử dụng AI bằng cách khai thác các nguồn lực nội tại, bao gồm hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và mạng lưới kinh doanh. Mục đích là để quốc gia đó độc lập trong việc phát triển và hưởng lợi từ công nghệ AI, không bị phụ thuộc vào các quốc gia hay tổ chức bên ngoài. Trên thực tế, nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ AI từ nước ngoài đã được cảnh báo. Trong làn sóng phát triển AI, nếu không tự chủ sẽ khiến Việt Nam phụ thuộc vào nền tảng công nghệ lõi (chip, phần mềm, hạ tầng, khung kiến trúc AI,…) do nước ngoài cung cấp. Các công nghệ lõi thường đi kèm điều khoản sử dụng khắt khe, hạn chế khả năng tùy chỉnh hoặc phát triển độc lập của Việt Nam. An ninh dữ liệu có thể bị giám sát hoặc rò rỉ, gây nguy cơ cho dữ liệu nhạy cảm của chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân. Tuy nhiên thực tế cho thấy rằng, việc xây dựng AI có chủ quyền không hề dễ dàng. Bên cạnh quyết tâm cao của quốc gia, còn liên quan đến nguồn lực như vốn đầu tư, năng lực công nghệ, nguồn nhân lực. Chia sẻ về AI có chủ quyền, ông Lê Hồng Minh, Chủ tịch VNG cho rằng, Việt Nam đang đối mặt với nhiều bất lợi về mặt công nghệ trong cuộc cách mạng AI hiện nay. Quy mô vốn đầu tư vào AI là quá lớn, Việt Nam có lẽ phải mất 20 năm nữa mới theo kịp các cường quốc. Ngoài ra, nguồn nhân lực chưa đủ chiều sâu nghiên cứu, sự tích lũy các công nghệ nền tảng cốt ...

Để lại bình luận